27.05.2026. » 16:08 | ACDC
Reakcija civilnog sektora o isključivanju studenata koji studiraju na srpskom jeziku iz programa finansijske i socijalne pomoći
Isključivanje srpskih studenata nije administrativni propust, već mehanizam institucionalne diskriminacije
Najnoviji paket finansijske i socijalne pomoći namenjene studentskoj populaciji još jednom je isključio studente koji studiraju na srpskom jeziku, zbog čega se obraćamo javnosti, institucijama i međunarodnim predstavnicima sa ozbiljnom zabrinutošću zbog nastavka prakse institucionalnog isključivanja srpske zajednice.
Reč je o studentima Univerziteta u Prištini sa privremenim sedištem u Kosovskoj Mitrovici i pridruženih visokoškolskih ustanova koje pohađaju pripadnici srpske zajednice, ali i bošnjačke, romske i drugih nevećinskih zajednica.
Uslovi prijave, obavezna registracija putem platforme „e-Kosovo” i zahtev da visokoškolska ustanova bude deo sistema akreditacije, u praksi su ove studente automatski isključili iz ove mere.
Ovo nije incident niti tehnički propust. Reč je o ponavljanju obrasca koji je već viđen tokom paketa pomoći za vreme pandemije COVID-19, kada su isti studenti na identičan način ostali bez podrške.
Posebno zabrinjava činjenica da se ovakve mere sprovode uprkos postojećem pravnom i političkom okviru. Briselskim sporazumom iz 2013. godine preuzeta je obaveza uspostavljanja Zajednice srpskih opština, čije nadležnosti, prema tekstu sporazuma i sprovedbenim aranžmanima iz 2015. godine, izričito obuhvataju oblast obrazovanja.
Trinaest godina kasnije, ZSO nije formirana, uprkos jasno preuzetim obavezama i kontinuiranom insistiranju Evropske unije i međunarodne zajednice. Posledica toga jeste da srpski obrazovni sistem funkcioniše bez institucionalnog okvira koji je Priština prihvatila, a potom odbila da sprovede.
Ohridskim sporazumom iz 2023. godine preuzeta je dodatna obaveza da se obezbedi „odgovarajući nivo samouprave za srpsku zajednicu”, uključujući formalne garancije za postojeće ustanove. Nijedna od ovih obaveza nije ispunjena.
Umesto sprovođenja preuzetih obaveza, administrativnim merama poput ove sistematski se sužava prostor za funkcionisanje srpske zajednice, dok se nerešena politička pitanja koriste kao instrument pritiska na obične ljude, uključujući i studente.
Mera čiji kriterijumi pristupa socijalnoj pomoći proizvode nesrazmerno negativne posledice po studente koji se školuju na srpskom jeziku predstavlja oblik indirektne diskriminacije.
Studenti koji se školuju na srpskom jeziku svoja prava ostvaruju kroz obrazovni sistem Republike Srbije, što je legitimno, pravno utemeljeno i u skladu sa međunarodnim standardima zaštite manjinskih prava.
Zahtevamo da se prekine praksa korišćenja administrativnih kriterijuma za posredno isključivanje srpske zajednice iz socijalnih mera i da se, do rešavanja statusnih pitanja kroz dijalog, uspostave prelazni mehanizmi koji ostvarivanje socijalnih prava neće uslovljavati prihvatanjem institucionalnog okvira koji je i dalje predmet pregovaračkog procesa.
Studenti nisu strana u političkom dijalogu. Oni ne mogu i ne smeju snositi posledice neispunjenih političkih obaveza.
Korišćenje socijalne pomoći kao sredstva političkog pritiska, naročito prema mladim ljudima, predstavlja praksu nespojivu sa vrednostima na koje se institucije u Prištini formalno pozivaju.
Očekujemo jasan, konkretan i odgovoran odgovor.
Organizacije potpisnice saopštenja:
- Social Knowledge for Real Accountability and Transparency – SOKRAT
- Centar za zastupanje demokratske kulture – ACDC
- Communication for Social Development – CSD
- Ženski Inkluzivni Centar – ŽEC
- Mreža za građanski aktivizam – MGA
- Omladinska Parteška Aktivnost – OPA
- Centar za depolitizaciju kosovskog društva – CDKD
Najnovije vesti
