03.04.2026. » 12:25 | ACDC
SAOPŠTENJE ZA JAVNOST Povodom neprimerenog postupanja tokom organizovane posete učenika Pećkoj patrijaršiji
Izražavamo ozbiljnu zabrinutost povodom događaja u Pećkoj patrijaršiji 30. marta, tokom organizovane posete koju su, prema javno dostupnim informacijama, realizovali Muzej u Peći i Tehnička škola „Rifat Gjota“ iz Peći. Prema dostupnoj objavi i snimcima na Fejsbuku, tokom posete predstavnik muzeja je unutar manastirskog kompleksa iznosio sporne i istorijski neutemeljene tvrdnje o identitetu ovog zaštićenog verskog i kulturnog dobra, uključujući njegovo predstavljanje kao „albanske patrijaršije“ i tvrdnje o navodnoj „sistematskoj transformaciji“ ranijih crkava u srpske pravoslavne hramove. Zabeleženi su i primeri neprimerenog ponašanja pojedinih posetilaca, uključujući isticanje nacionalnih simbola unutar manastirskog prostora.
Iznošenje istorijski spornih i etnički obojenih interpretacija deci, i to u sakralnom prostoru žive bogomolje, predstavlja grubo nepoštovanje verskog objekta i njegove namene, kao i odstupanje od osnovnih standarda odgovornog obrazovanja, profesionalne etike i poštovanja slobode veroispovesti.
Pećka patrijaršija je zaštićeno versko i kulturno dobro i spomenik na listi Svetske kulturne baštine UNESCO, kao i jedan od najvažnijih verskih objekata Srpske pravoslavne crkve sa jasno utvrđenim istorijskim, pravnim i međunarodnim statusom. Svaki pokušaj njene politizacije, proizvoljne reinterpretacije ili etničkog prisvajanja predstavlja udar na dostojanstvo Srpske pravoslavne crkve, na pravo na mirno uživanje verske i kulturne baštine i na napore ka izgradnji međuetničkog poverenja.
Posebno zabrinjava što ovaj slučaj ne deluje kao izolovan incident, već kao deo šireg obrasca spornih tumačenja, provokacija i pokušaja promene karaktera i identiteta nasleđa Srpske pravoslavne crkve na Kosovu i Metohiji. Takve pojave dodatno opterećuju ionako osetljive međuetničke odnose, produbljuju nepoverenje i otežavaju izgradnju društvene klime zasnovane na uzajamnom poštovanju, ravnopravnosti i vladavini prava.
Pozivamo nadležne institucije, obrazovne i kulturne ustanove, kao i međunarodne aktere koji prate stanje ljudskih prava, verskih sloboda i zaštite kulturne baštine, da bez odlaganja utvrde sve okolnosti ovog događaja i preduzmu odgovarajuće mere kako bi se sprečilo ponavljanje sličnih slučajeva. Zaštićeni verski lokaliteti moraju ostati prostori poštovanja, stručne odgovornosti i mirnog suživota, a ne mesta za širenje istorijski kontroverznih, etnički obojenih i potencijalno politički zapaljivih poruka.
U demokratskom i pravno uređenom društvu, zaštita verskih prava, dostojanstva verskih zajednica i kulturne baštine mora biti dosledna, nepristrasna i u skladu sa postojećim propisima i međunarodnim standardima.
Potpisnici:
- Institut za teritorijalni ekonomski razvoj – InTER, Zubin Potok
- Centar za zastupanje demokratske kulture – ACDC, Severna Mitrovica Centar za mir i toleranciju – CPT, Priština
- Udruženje poslovnih žena “Avenija”, Laplje selo
- Centar za afirmativne drištvene akcije – CASA, Severna Mitrovica Forum za razvoj i multietnicku saradnju – FDMC, Gračanica Institut za javna istraživanja – IJI, Gračanica
- Humani centar Mitrovica – HCM, Severna Mitrovica Nova drištvena inicijativa – NSI, Severna Mitrovica Centar za socijalne inicijative – CSI
- Komunikacija za razvoj društva – CSD, Gračanica
- NVO Aktiv, Severna Mitrovica
- Gračanica online, Gračanica
Najnovije vesti
